ТОҚМҰХАММЕТ АЛТЫНТОРҰЛЫНЫҢ ТҰЛҒАСЫ: ЭПИТАФИЯ ЖƏНЕ ҚОЛЖАЗБА МƏТІНДЕРДЕ (ДЕРЕККӨЗДІК АНАЛИЗ)
DOI:
https://doi.org/10.53360/3107-0493-2024-2(2)-2Ключевые слова:
Тоқмұхаммет Алтынторұлы; эпиграфикалық ескерткіш; эпитафия; қолжазба; естелік, қосымша деректер; дереккөз; Семей; ҚарқаралыАннотация
Мақалада Қарқаралы петициясына (1905 ж.) қатысқан зиялы қауым өкілі, Абыралы жерінің тумасы, ХХғ. алғашқы ширегіндегі қоғам жəне дін қайраткері Тоқмұхаммет қажы Алтынторұлының тұлғасы эпитафияжəне қолжазба мəтіндері негізінде қарастырылады. Зерттеу объектісі Тоқмұхаммет қажының тұлғасыболғанымен, негізгі екпін, сондай-ақ деректердің маңыздылығына, қосымша деректердің қарастырылуынаберіледі.
ХХ ғ. бірінші жартысындағы саяси-қоғамдық қозғалыстарда көтерілген ұлттық жəне құқықтықмүдделерді қорғау мəселелері отандық тарихта маңызды орын алатыны сөзсіз. Бұл кезеңдегі саяси-əлеуметтікүрдістердің əсері тек халықтың жадысында ғана емес, сонымен қатар архив қорларында сақталған деректердекөрініс табады. Алайда кеңестік билікпен қоса келген қудалау саясатының салдарынан халық жадысындасақталған деректер «мұра» мағынасында ұмытылу алдында қалса, кейбір жағдайда ұмытылып та жатты. Солсебепті, аға буын өкілдерінен қалған мұраны құжат негізінде жəне цифрлық нұсқада сақтау, қосымшадеректерге мəн беру (фотоқұжат, қолжазба, мерзімді басылым, эпитафия, қолтаңба, естелік т.б. кездесетіндеректер) – алдыңғы қатардағы зерттеу тақырыбы ретінде зерттеле беруі тиіс.
Соңғы он-жиырма жылда архив қорларында жүргізілген ізденістердің нəтижесінде ұлт зиялыларынақатысты есімдер толысып қана қоймай, ХХ ғ. бірінші жартысында болып өткен ірілі-ұсақты саяси, қоғамдық, мəдени шаралардың тарихи маңыздылығы да қайта қаралды. Мысалы, қуғын-сүргін құрбандарын ақтау,құнды құжаттарды қолжетімді ету, құжаттарды цифрлық нұсқаға көшіру жəне т.б. деректерді жаңа қырынанқарастыру мүмкіндігін туғызды.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 М. Насыров
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
Copyright presupposes the integrity and responsibility of each co-author who made a significant contribution to the writing of the article.
The author has the right to store his publications in an institutional or other repository of his choice, provided he provides the appropriate link to the journal’s website.
