Цифрлық шежіре: орталық азияның ауызша генеалогияларын жасанды интеллект көмегімен қалпына келтіру

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.53360/3107-0493-2026-2(8)-7

Кілт сөздер:

цифрлық мұра; ауызша генеалогия; жасанды интеллект; шежіре; мәдениетті сақтау.

Аңдатпа

Түркі халықтарының ауызша шежіре дәстүрлері жылдам урбанизацияға, ұрпақтар алшақтығына және дәстүрлі білім тасымалдаушылардың жоғалуына байланысты жойылу қаупіне төнгелу тұр. Цифрландыруға бағытталған қазіргі күш-жігер статикалық мұрагаттауға назар аударады.

Жасанды интеллект арқылы ауызша шежірелерді реконструкциялау және верификациялау құрылымын ұсыну. Әдістер мен нәтижелер. Жүйе 312 тұлғаны қамтитын 47 шежіре жазбасында сынақтан өткізілді. Алгоритм байланыстарды реконструкциялауда 84,6% дәлдікке және сәйкессіздіктерді анықтауда 91,2% дәлдікке қол жеткізді. 23 бұрын белгісіз туыстық байланыс болжамдалды. Жетінші атаның құрылымдық «тірек позициялары» анықталды. Қорытынды. ЖИ көмегімен реконструкциялау Орталық Азия дәстүрлерін масштабты цифрландыруды қамтамасыз етеді.

Автор өмірбаяны

  • Zhaxylyk Khussainov, International University of Kyrgyzstan

    Zhaxylyk Khussainov holds a PhD in Economics and is currently a Doctoral Candidate (PhD) in Political Science at the International University of Kyrgyzstan. He previously served as a Visiting Scholar and Associate Professor at the University of Washington (WA, USA). His advanced interdisciplinary research operates at the intersection of political science, historical memory, and mathematical modeling, with a specific focus on the systemic structures of civilizational connectivity, symbolic power, and the socio-political sustainability of systems within Central Asia.  

     ORCID: 0009-0005-3217-4528

     Email: zhakhussainov@gmail.com

     Phone: +1 425-505-6507

Жүктеулер

Жарияланды

2026-06-30

Журналдың саны

Нөмір 8 № 2 (2026): Shakarim Journal of History

Бөлім

Статьи

Лицензия

Авторлық құқық (c) 2026 Zhaxylyk Khussainov (Автор)

Creative Commons лицензиясы

Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.

Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді.

Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Цифрлық шежіре: орталық азияның ауызша генеалогияларын жасанды интеллект көмегімен қалпына келтіру. (2026). Shakarim Journal of History, 8(2). https://doi.org/10.53360/3107-0493-2026-2(8)-7