ҚАЗАҚ-ЖОҢҒАР ҚАҚТЫҒЫСТАРЫ: ГЕОСАЯСИ ФАКТОРЛАР ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛДАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.53360/3107-0493-2026-1(7)-8Ключевые слова:
Казахско-джунгарский конфликт, Джунгарское нашествие, Лидеры казахской армии, История Казахстана, Военная стратегия, Казахское ханство.Аннотация
XVIII ғасырдағы қазақ-жоңғар қақтығыстары қазақ қоғамының саяси жүйесі мен әлеуметтік құрылымына айтарлықтай әсер етті. Мақалада жоңғар экспансиясының сыртқы геосаяси факторлары, сондай-ақ Қазақ хандығы құрылымының ішкі ерекшеліктері қарастырылады. Күшті орталық биліктің болмауы және тайпалық байланыстардың маңызды рөлі күштерді біріктіруді және қорғаныс әрекеттерін үйлестіруді қиындатқаны көрсетілген. Сонымен қатар, әскери ұйымның ерекшеліктері мен көшпелі шаруашылықтың ерекшелігі талданады.
Дереккөздер архивтік құжаттардан, шежірелік материалдардан, ауызша дәстүрлерден, сондай-ақ ресейлік және қытайлық жазбаша дереккөздерден тұрады. Оларды салыстыру негізінде деректердің шектеулілігі мен сенімділігінің әртүрлі дәрежесін ескере отырып, демографиялық шығындар мен экономиканың жойылуының салдарын бағалауға әрекет жасалады.
Қазақ-жоңғар қақтығыстарының нәтижесінде басқару жүйесінде және күштерді орналастыруда өзгерістер болды, ал сыртқы қауіп жағдайында қазақ халқы мен дворяндарының бір бөлігі көрші державаларға қолдау сұрады. Соғыс қимылдары сауда байланыстарының бұзылуымен және экономикалық өмірдегі өзгерістермен қатар жүретіні анықталды, бұл жиынтықта қоғамның дамуына әсер етті.
Цин империясы мен Ресей империясының рөліне ерекше назар аударылды, оларға сыртқы қауіп жағдайында қазақ дворяндарының бір бөлігі қолдау іздеп жүгінді. Авторлар геосаяси және әлеуметтік-экономикалық жағдайларды және олардың қазақ қоғамының дамуына әсерін ескере отырып, жан-жақты талдау жасайды.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 Quanysh Nurgazy, Қымбат Байсарина, Айгуль Байгапанова (Автор)
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
Copyright presupposes the integrity and responsibility of each co-author who made a significant contribution to the writing of the article.
The author has the right to store his publications in an institutional or other repository of his choice, provided he provides the appropriate link to the journal’s website.
